تاریخچه ی کنتاکت لنز یا لنزهای تماسی

امروزه لنزهای تماسی بعنوان یک پدیده مدرن شناخته میشوند اما جالب است بدانیم که ایده استفاده از کنتاکت لنز ، بیش از ۵۰۰ پیش توسط لئوناردو داوینچی مطرح شد . او در سال ۱۵۰۸ میلادی طراحی هایی را انجام داد که نشان میداد اگر بتوانیم قرنیه را بصورت مستقیم در تماس با آب قرار دهیم میتواینم ویژگی های اپتیکی چشم را تغییر دهیم . اما بیش از ۳۵۰ سال طول کشید تا این طرح وارد عمل شود . در سال ۱۸۲۷یک منجم انگلیسی بنام سر جان هرشل ایده قالب گیری از چشم انسان را طرح کرد تا بر اساس این قالبها بتوان لنزی ساخت که با سطح قدامی چشم هماهنگ باشد ولی ۵۰ سال بعد برای نخستین بار این طرح به عمل در آمد . در سال ۱۸۸۷ یک شیشه ساز آلمانی بنام مولر با الهام از ایده هرشل اولین لنز تماسی را ساخت . کنتاکت لنزهای اولیه از جنس شیشه بودند و با روش دمیدن تولید شدند سنگین بودند و بزرگ ، و بسختی مشد برای مدتی طولانی آنرا تحمل کرد . ضمنا اکسیژن را عبور نمیدادند و بخاطر همین با یاجاد هیپوکسی سبب ِ ادم قرنیه و تاری دید میشدند و درست بخاطر اینکه بزرگ بودند بخشی از اسکلرا را هم میپوشاندند و اکسیژن از اطراف هم به قرنیه نمیرسید ، برای همین با استقبال روبرو نشد . اما در سال ۱۹۴۸ یک عینک ساز آمریکایی بنام kevin tuohy یک نوع لنز پلاستیکی درست کرد که در حقیقت مدل اولیه لنزهای rgp امروزی بود این لنزها چون پلاستیکی بودند سبکتر از شیشه بودند و البته کوچکتر . و از جنس pmma واکسیژنی عبور نمیدادند در نتیجه اجبار لنز را باید طوری روی قرنیه فیت میکردند که با هر بار پلک زدن حرکت کند تا اشک بتواند زیر لنز برود و اکسیژن همراه اشک به قرنیه برسد . بدین ترتیب بخشی از مشگل حل میشد ، و حتی برخی از بیماران میتواسنتد تا ساعتها از آن استفاده کنند . این نوع لنز در دهه های ۱۹۵۰ تا ۱۹۶۰ با استقبال زیادی مواجه شد مخصوصا اینکه در ساخت آن تکنیک های بهتری استفاده شد و میزان نفوذ اکسیژن افزایش پیدا کرده بود ، و البته تجربه چشم پزشکان در فیت آن نیز ، بیشتر شده بود . اما همچنان تحمل ِ لنزهای سخت برای بسیاری مشگل بود تا اینکه در سال ۱۹۵۹ لنزهای نرم هیدوژن هیدورفیل ارائه شد که تحمل ان بسیار راحت تر بود ، اما هیدروژن به تنهایی نفوذپذیری مناسبی نسبت به اکسیژن نداشت و عبور اکسیژن از این لنزها عمدتا به میزان آب موجود در آن وابسته بود ، یعنی اکسیژن موجود در آب در لنز حل میشد واز قطر لنز عبور میکرد و به قرنیه میرسید . بخاطر همین هر چه آب ِ لنز بیشتر بود نفوذ پذیری بیشتری به اکسیژن داشت اما درست به همین خاطر یعنی آبکی بودن بیشتر لنز ، تغییر شکل آن سبب سخت تر شدن فیتینگ ِ لنز میشد . برای حل این مشگل در سال ۱۹۹۹ لنزهای سیلیکون هیدروژن تولید شد در این نوع لنز ، سیلیکون ِ بکار رفته قابلیت خوبی برای واکنش با مولکول های اکسیژن دارد و براحتی اکسیژن را عبور میدهند در نتیجه در این لنزها انتقال اکسیژن به قرنیه وابسته به  میزان آب موجود در لنز نیست ، بنابراین بدون نیاز به تغییر rigidity لنز ، میتوان میزان مناسبی از اکسیژن به سطح قرنیه رساند و عملا خطر هیپوکسی از بین میرود . ضمنا علاوه بر تحولاتی که در جنس ماده ساخت لنز رخ داده ، پیشرفت قابل توجهی هم در طراحی آن صورت گرفته است .طراحی لنزهای اسکلرال و مینی اسکلرال جدید و لنزهای فوق تخصصی مثل : prose همه در جهت آن است که بتوان به فیت مناسبتری دست یافت و آرامش و دید برتری به بیمار هدیه کرد . کاربد لنزهای درمانی جدید به منظور اصلاح نامنظمی سطح قرنیه یا بهبود وضعیت ocular surface افق های تازه ایی را در درمان این بیماری ها باز کرده است . حال مروری بر لنزهای نرم و سخت :  ” لنزهای نزم ” :  کاربرد اصلی این لنزها اصلاح عیوب انکساری و بعد هم کاربرد دیگر آن برای پانسمان یا لنز بانداژ است و البته که لنزهای رنگی و زیبایی از شگفتی های دنیای لنز است ! . لنزهای نرمی که امروزه استفاده میشوند معمولا به دو دسته هیدروژل و سیلیکون هیدروژل تقسیم میشوند ، لنزهای هیدروژل قدیمی ترند و عبور اکسیژن از این نوع لنزها به میزان آب آن بستگی دارد بنابراین هر چه درصد آب آنها بیشتر باشد نفوذپذیری شان به اکسیژن هم بیشتر است . اما افزایش میزان آب میتواند مشگلاتی هم ایجاد کند بعنوان مثال rigidity لنز و handling  انرا سخت تر میکند ، ضمنا اگر لنز  توانایی پذیرش مقدار زیادی آب را داشته باشد وقتی روی قرنیه قرارمیگیرد مثل اسفنج همه لایه اشکی موجود در سطح قرنیه را بخودش جذب کرده ودر نتیجه قرنیه را خشک میکند و این ممکن است خشکی چشم را تشدید کند . در لنزهای سیلیکون هیدروژل که نسل جدید لنزهای نرم است سیلیکون به پلیمر اضافه شده و قابلیت مناسبی برای واکنش با مولکول های اکسیژن دارد و بخوبی اکسیژن را از ضخامت لنز عبور میدهد بطوری که مشگل هیپوکسی قرنیه تا حد زیادی برطرف میشود و امکان استفاده از لنز به شکل extended wear یا استفاده طولانی مدت فراهم میشود ولی نکته ایی که در مورد این نوع لنزها باید مورد توجه قرار گیرد این است که مولکولهای سیلیکون همانطور که با مولکولهای اکسیژن واکنش دارند با سایر مولکولها نیز واکنش نشان میدهند در نتیجه به دلیل جذب موادموجود در محلول های لنز ، ممکن است سبب واکنش های آلرژیک شوند بنابراین بهتر است  برای شستشوی این نوع لنزها محلولهای توصیه شده برای لنزهای سیلیکون هیدروژل استفاده شود  . و اما فیت لنزهای نرم هم نسبتا آسان است این لنزها در چندین base curve  محدود و مشخص ارائه میشوند و براحتی میتوان لنز مناسب را انتخاب کرد بدیهی است که لنزهای نرم بعلت آنکه از شکل قرنیه تبعیت میکنند قادر به اصلاح آستیگماتیسمهای قرنیه ایی نیستند البته لنزهای توریک ویژه آستیگمات وجود دارند که تا ۳ دیوپ یا کم بیشتر اصلاح میکنند ولی قوز قرنیه را اصلاح نمیکنند . ”  لنزهای سخت ” :  آنچه امروز بعنوان لنز سخت شناخته میشود لنزهای سخت ِ نفوذپذیر نسبت به گاز rgp هستند که متریال سازنده آنها نفوذپذیری خوبی نسبت به اکسیژن دارد لنزهای rgp از آنجا که شکل ثابتی دارند بخوبی میتوانند روی نامنظمی های قرنیه را بپوشانند و در مواردی مثل آستیگماتیسم های شدید قرنیه ایی ، بیماریهای اکتاتیک قرنیه و نامنظمی ناشی از اسکارهای قرنیه دید خوبی را برای بیمار فراهم میکنند . فیت لنزهای rgp نیاز به تجربه و مهارت چشم پزشک دارد . لنزهای rgp با base curve و dia های متفاوت در دسترسند و روش های مختلفی برای فیت آنها وجود دارد بطور کلی برای فیت این لنزها باید توجه داشت که ضمن آنکه با پلک زدن ، لنز حرکت قابل قبولی داشته باشد تا امکان تبادل اشک فراهم شود میزان تحرک لنز آنقدر زیاد نباشد که باعث بهم خوردن دید فرد یا خارج شدن لنز از چشم شود . این لنزها دوام خوبی دارند و در بسیاری از بیمارن مبتلا به قز قرنیه یا کراتوکونوس ، دید مناسبی فراهم میکنند با تجربه کافی میتوان در بخش وسیعی از بیمارن کراتوکونوسی لنز هارد را فیت کرد .

avatar

مدیر سایت

مرکز لنـز ایران بیـست و یکسال پیش در سال 1371 فعالیـت خود را آغاز کـرد . تهیه و توزیع لنزهای تماســی چـــشمی یا کنتاکت لنزها ، آموزش صحیـح استفـاده ، مزایای لنزها و نهایتـا ارتقا سطح دانش عموم در این باره ، از وظایف و اهداف این مرکز است .

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.